Take a fresh look at your lifestyle.

Business Idea : आता फक्त 60 रुपयांत होणार 10 लिटर दूध ; पण ते कसं ? उद्योजकांनो पहा, करोडपती होण्याचा मार्ग….

शेतीशिवार टीम : 31 जुलै 2022 :- देशातील दुधाचे उत्पादन वाढविण्यासाठी सरकार पशुपालनाला प्रोत्साहन देत आहे. यानंतरही देशातील दुधाची मागणी त्यानुसार पूर्ण होत नाही. हे पाहता सध्या सोया मिल्कचा (Soya milk) कल झपाट्याने वाढत आहे. सोयाबीनपासून दूध तयार करून अनेक शेतकरी भरपूर कमाई करत आहेत. 

सोयाबीनमध्ये भरपूर प्रोटिन्स आणि व्हिटॅमिन्स आढळतात. याशिवाय यामध्ये भरपूर प्रमाणात पोषक घटक असतात. सोयाबीन तेलबिया पिकाच्या श्रेणीत येते. त्यामुळे त्यातून मिळणारे दूध हे पूर्णपणे नैसर्गिक असते. दुधाशिवाय त्याचे पनीर बनवूनही खूप चांगले उत्पन्न मिळू शकतं. त्यासाठी खाली दिलेली संपूर्ण माहिती तुम्हाला वाचावी लागेल….

एका रिसर्चनुसार, 1 किलो सोयाबीनपासून सुमारे 7.5 लिटर सोया मिल्क तयार करता येतं. त्याच वेळी, 1 लिटर सोयाबीन दुधापासून दोन लिटर फ्लेवर्ड दूध आणि 1 किलो सोया दही तयार करता येतं. सोयाबीनचा सरासरी बाजारभाव 45 रुपये किलो असल्यास 60 रुपये किमतीच्या सोयाबीनपासून सुमारे 10 लिटर दूध तयार होऊ शकते. आज ‘शेतीशिवार’च्या माध्यमातून आपण सोयाबीनपासून दूध आणिपनीर कसं बनवायचं आणि त्यातून मिळणारी कमाई याबद्दल माहिती जाणून घेणार आहोत….

काय आहे हे, सोया मिल्क (Soya milk) :-

हे वाळलेले सोयाबीन पाण्यात भिजवून बारीक करून बनवले जाते. सोया दुधात गायीच्या दुधाइतकेच प्रोटिन्स असतात. यात सुमारे 3.5% प्रोटिन्स, 2% फॅट, 2.9% कार्बोहायड्रेट आणि 0.5% लोह असते. पारंपारिक स्वयंपाकघर उपकरणे किंवा सोया मिल्क मशीनसह सोया दूध घरी बनवता येते. दुग्धशाळेत दुधापासून चीज बनवल्याप्रमाणे टोफू (सोया पनीर ) सोया दुधाच्या गोठलेल्या प्रोटिन्सपासून बनवता येते.

सोया दूध कसे तयार करावे / सोया दूध तयार करण्याची पद्धत ?

सोया दूध सोयाबीन किंवा सोया पिठापासून बनवता येते. जर तुम्ही कोरड्या सोयाबीनपासून दूध बनवत असाल तर सर्वप्रथम कोरडे सोयाबीन रात्रभर पाण्यात किंवा पाण्याच्या तापमानानुसार किमान 3 तास किंवा त्याहून अधिक काळ पाण्यात भिजत ठेवावे. ते पूर्णपणे भिजवण्यासाठी आठ तास पुरेसे आहेत. यानंतर ते पाण्याने ओले पीसले जाते. सोयाबीनचे पाण्याचे प्रमाण वजनाच्या आधारावर 10 :1 असावे.

आता त्यापासून मिळणारी स्लरी किंवा प्युरी पोषण मूल्य वाढवण्यासाठी, चव सुधारण्यासाठी आणि निर्जंतुकीकरण करण्यासाठी उष्णता निष्क्रिय सोया ट्रिप्सिन इनहिबिटरसह उकळली जाते.

उकळत्या बिंदूजवळ किंवा जवळ गरम करण्याची ही प्रक्रिया 15 ते 20 मिनिटे चालते, त्यानंतर गाळण्याची प्रक्रिया करून अघुलनशील गाळ ((soy pulp fiber or okara)) काढून टाकला जातो. अशा प्रकारे सोया दूध तयार केले जाते. आता ते फ्लेवर्ड करून पॅक करून बाजारात विकता येते.

सोया दुधापासून कसं बनवलं जातं पनीर

सोयाबीनपासून पनीर बनवण्यासाठी तुम्ही प्रथम सोयाबीनपासून बनवलेले दूध उकळण्यासाठी ठेवावे. दुधाला पूर्ण उकळी आल्यावर त्यात वेलची टाका आणि गॅस बंद करा. आता दोन मिनिटे थंड होऊ द्या. कोमट झाल्यावर लिंबाचा रस समान पाण्यात मिसळा आणि पळीच्या मदतीने थोडे थोडे ओता. या दरम्यान दूध ढवळत राहा. अशा प्रकारे सर्व लिंबाचा रस घाला आणि पाच मिनिटे सोडा.

आता चीज दुधापासून पूर्णपणे वेगळे होईल. लिंबाच्या ऐवजी तात्री आणि तुरटी देखील वापरू शकता. आता चाळणीत कापड टाकून सर्व पनीर काढून कापडाने गुंडाळून ठेवावे. यानंतर, त्यावर काही जड वस्तू ठेवावी जेणेकरून त्यातील सर्व पाणी निघून जाईल. अशा प्रकारे सर्व पाणी काढून टाकल्यानंतर पनीर तयार होईल.

सोया पनीरचा व्यवसाय मोठ्या प्रमाणावर सुरू करण्यासाठी उभारावा लागेल मोठा प्लांट :-

जर तुम्हाला सोया मिल्क किंवा सोया पनीरचा व्यवसाय मोठ्या प्रमाणावर सुरू करायचा असेल तर तुम्हाला प्लांट उभारावा लागेल. हे संयंत्र उत्पादन प्रक्रिया विभाग, केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्था, भोपाळ यांनी विकसित केले आहे. यामध्ये फिलिंग आणि ग्राइंडिंग युनिट, स्टोरेजसाठी स्टोरेज टँक, बॉयलर युनिट, कुकर, सेपरेटर, वायवीय टोफू प्रेस आणि कंट्रोल पॅनल यांचा समावेश आहे. ग्राइंडिंग सिस्टममध्ये टॉप हॉपर, फीडर कंट्रोल प्लेट, बॉटम हॉपर आणि ग्राइंडर असतात.

चक्कीतून येणारी सोया स्लरी साठवण टाकीत गोळा केली जाते. येथून ते स्क्रू पंप असेंब्लीद्वारे कुकरमध्ये साठवले जाते. 12 किलोवॅटचे हीटर आणि कुकरचे बॉयलर स्वयंचलित दाब वाल्वद्वारे जोडलेले आहेत. कुकरला इच्छित दाब आणि तापमानाला वाफ येऊ द्या. फीड दर 20 किलो प्रति तास नियंत्रित केला जातो.

कुकरमधील वाफेचा दाब 490 kPa आहे आणि तापमान 150 °C वर ठेवले जाते. जेव्हा कुकरचा दाब 2.5 किलोपर्यंत पोहोचतो आणि तापमान 120 डिग्री सेल्सिअसपर्यंत पोहोचते, तेव्हा ही स्थिती थांबल्यानंतर 3 मिनिटे राखली जाते.

यानंतर सोया मिल्क तयार होतं. त्याच वेळी, या प्राप्त दुधापासून पनीर तयार करण्यासाठी, दूध विभाजकात टाकलं जातं. त्यामुळे दूध दह्यासारखे घट्ट होते. त्यातून उरलेले पाणी काढले जाते. सुमारे एक तासाच्या प्रक्रियेनंतर, पनीर तयार होतं. या प्रक्रियेद्वारे सुमारे तासाभरात 2.5 ते 3 किलो पनीर तयार होऊ शकतं.

सोया दूध व्यवसायासाठी बँकेचे कर्जही उपलब्ध आहे

इतर व्यवसायाप्रमाणे सोया मिल्क व्यवसायासाठीही शासनाकडून कर्ज उपलब्ध होतं. त्यासाठी प्रकल्प तयार करून जिल्हा उद्योग कार्यालयात सादर करावा लागेल. तुम्हाला जर 10 लाखांचे 35% अनुदानावर कर्ज हवं असेल :- इथे क्लिक करा.

सोया मिल्कची बाजारपेठेतील मागणी आणि कमाई :-

सोया दुधाचे फायदे लक्षात घेता त्याला बाजारात मोठी मागणी आहे. शहरांमध्ये जे लोक आपल्या आरोग्याबाबत अधिक जागरूक असतात आणि बॉडी बिल्डिंग करणारी तरुण मंडळी त्याचा जास्त वापर करतात. मोठमोठ्या कंपन्या असे दूध पॅकिंग करून पॅकेटमध्ये विकत आहेत. बाजारात एक लिटर सोया ओरिजिनल मिल्कची किंमत 40 रुपये आहे, जर तुम्ही अँडेड मिल्क आणि फ्लेवर्ड केलेलं सोया मिल्क बनवलं तर त्याला 150 ते 300 रुपयांपर्यंत भाव मिळतो. तर पनीर किलो 200 ते 300 रुपये दराने विकला जात आहे. अशा प्रकारे, तुम्ही या व्यवसायातून दरवर्षी 20 ते 25 लाख रुपयांहून अधिक सहज कमवू शकता.

जर तुम्हाला फक्त सोया मिल्क चा व्यवसाय करायचा असेल तर त्यासाठी सोयाबीन + दूध + साखर + फ्लेवर + सोडियम बायकार्बोनेट + पॅकेजिंग मटेरियल एवढ्या पदार्थांची गरज पडेल. या सोया मिल्क च्या युनिट ची किंमत 1 लाख 70 हजारा दरम्यान असून याबद्दलची साविस्थर माहिती पाहण्यासाठी :-  इथे क्लिक करा.